İsveç'i Anlamak
The Yapılır ve yapılmazlar card from MethodKit for Cultural Literacy
62 karttan 41. · MethodKit for Cultural Literacy
  • TemaGörgü, normlar ve otorite
  • Kart41 / 62
  • Sorular5 soru
Görgü, normlar ve otorite

Yapılır ve yapılmazlar

Yapmanız ve yapmamanız gerekenler

İsveç'in yapılır ve yapılmazları listesi yoğun biçimde 'başkasına yük olmamak' ilkesi üzerine kuruludur ve bu listeyi büyük çoğunlukla kimse size söylemez.

İsveç'te bazı davranışlar o kadar yerleşiktir ki soran olmaz: toplu taşımada telefonda yüksek sesle konuşmamak, komşunun dinlenme saatlerinde ses yaratmamak, başkasını bekletmemek için zamanında gelmek, gönderilmiş bir daveti geç saatte iptal etmemek. Bunlar sosyal hayatın görünmez şartnamesidir.

Aynı biçimde, bazı şeyler yapılır: kendi payını ödemek (masada ayrı hesap istemek olağandır), fika (kahve molası) davetine 'hayır' diyebilmek, bir toplantıda söz alarak görüşünüzü açıkça paylaşmak, kamu alanlarını paylaştığınız gibi bırakmak. Jantelagen (öne çıkmama normu) burada da hissedilir: başarınızı, varlığınızı ya da becerilerinizi fazlaca vurgulamak rahatsız edici bulunabilir.

Türkiye'den İsveç'e

Aynı konu, iki kültürde farklı yaşanıyor. Bunlar genel eğilimler ve örneklerdir; kesin kurallar ya da bir sıralama değil.

Masada hesap

Türkiye'de ortak bir hesabı birisinin ödemesi ya da sıraya göre ödeme yaygın ve sıcaklık göstergesidir; İsveç'te herkesin kendi payını ödemesi (swisha yaygındır) standarttır ve bu kibar bir özerklik olarak görülür.

Toplantıda sessizlik

Türkiye'de toplantıda söz almak için araya girmek ya da coşkuyla katılmak olağandır; İsveç'te sırayla konuşmak, sessizlik boşluklarına saygı göstermek beklenir.

Gürültü ve komşuluk

Türkiye'de komşuluk ilişkisi zaman zaman esnek saatlerde müzik ya da ziyaretleri içerebilir; İsveç'te apartman sakinleri için gece geç saatlerde ses yaratmak ciddi bir ihlal sayılır ve şikayet edilebilir.

Övünme ve alçakgönüllülük

Türkiye'de başarıyı paylaşmak sosyal bir bağ aracıdır ve takdirle karşılanabilir; İsveç'te jantelagen normu gereği başarıyı vurgulamak yerine mütevazı kalmak beklenir.

Düşünmek için sorular

Bunları tek başınıza ya da bir grupla kullanın. Doğru cevap yok, yalnızca daha iyi sohbetler var.

  1. Türkiye'de 'yapılır' olan hangi davranışı İsveç'te 'yapılmaz' olarak deneyimlediniz?

  2. Masada kendi payınızı ödemek ya da faturayı bölmek konusunda nasıl bir dönüşüm yaşadınız?

  3. Jantelagen normunu ilk hissettiğiniz an hangisiydi? Bu norma nasıl tepki verdınız?

  4. İsveç'te bilinmeden ihlal ettiğinizi sonradan anladığınız bir 'yapılmaz' oldu mu?

  5. Bu görünmez kurallarla barışık olmak sizin için ne anlam taşıyor?

Nelere dikkat etmeli

  • Masayı birinin temizleyeceğini varsayarak ortak alanda (kafeteryada, ofiste) yemeğinizin artıklarını bırakmak genellikle hoş karşılanmaz; herkes kendi tepsisini götürür.
  • Birisinin başarısını ya da sahip olduğunu (evi, arabası, maaşı) açıkça, yüksek sesle takdir etmek kişiyi rahatsız edebilir; onay vermek başka bir biçimde yapılır.
  • Komşunuzla gece geç veya sabah erken bir şey paylaşmak istiyorsanız mektup ya da kısa bir mesaj bırakmak, kapı çalmaktan çok daha iyi karşılanır.