TemaSınırlar ve söylenmeyenler
Kart18 / 62
Sorular5 soru

Utandıran anlar

Garip ve mahcup edici sayılan şeyler

İsveç'te kimseyi rahatsız etmek ya da övünür görünmek, mahcup edici anların başında gelir.

İsveç'te "utandıran an" (cringe) kavramı çoğunlukla Jantelagen (Jante yasası) adı verilen yazılı olmayan kuralla iç içedir. Bu norma göre hiç kimse kendini başkalarından üstün, daha iyi ya da özel göstermemelidir. Toplantıda kendi başarılarını uzun uzadıya anlatmak, sosyal medyada sürekli övünmek ya da sahip olduklarını sergilemek, İsveçli gözünde genellikle garip ve rahatsız edici karşılanır.

Öte yandan toplumsal sessizliği bozan ya da başkasını zor durumda bırakan durumlar da benzer bir mahcubiyet yaratır. Birini kamuoyu önünde eleştirmek, bir toplantıda sesi yükseltmek ya da birine aşırı iltifat yağdırmak, İsveç'te "kılık vermek" değil, tam tersine ilişkiyi zedeleyen davranışlar olarak okunabilir.

Türkiye'den İsveç'e

Aynı konu, iki kültürde farklı yaşanıyor. Bunlar genel eğilimler ve örneklerdir; kesin kurallar ya da bir sıralama değil.

Başarıyı anlatmak

Türkiye'de terfi haberi paylaşmak ya da başarıyı çevresiyle kutlamak doğal ve beklenen bir şeydir; İsveç'te aynı paylaşım, bağlamına göre övünme (skryta) olarak algılanabilir ve ince bir rahatsızlık yaratabilir.

Kamuoyu önünde eleştiri

Türkiye'de bir tartışmada yüksek sesle itiraz etmek ya da birini açıkça düzeltmek kabul görebilir; İsveç'te bu, karşı tarafı küçük düşürmek olarak yorumlanır ve utandıran bir an sayılır.

Servet gösterisi

Türkiye'de güzel bir araba ya da lüks bir tatil paylaşmak toplumsal statüyü pekiştirebilir; İsveç'te aynı gösteriş çoğu zaman iyi karşılanmaz ve Jantelagen normunu çiğneme biçiminde okunabilir.

Yüksek sesle konuşmak

Türkiye'de canlı ve sesli bir sohbet sıcaklık işaretidir; İsveç'te toplu taşımada ya da kamuya açık alanda yüksek sesle konuşmak çoğu zaman dikkat çeken ve garip bulunan bir davranıştır.

Düşünmek için sorular

Bunları tek başınıza ya da bir grupla kullanın. Doğru cevap yok, yalnızca daha iyi sohbetler var.

Kendinizi anlatırken hangi başarılarınızı paylaşmak istiyorsunuz, hangileri için çekiniyorsunuz?
Övünmek ile başarıyı paylaşmak arasındaki sınırı nerede çiziyorsunuz?
İsveç'te sizi mahcup eden ya da başkasının sizi mahcup ettiğini hissettiren bir anı hatırlıyor musunuz?
Jantelagen normunun size katkı sağlayabileceği ya da sizi kısıtladığını hissettirebileceği durumlar neler olabilir?
İki kültürde "garip" sayılan davranışların örtüşen ya da ayrışan noktaları nelerdir?

Nelere dikkat etmeli

Birine güçlü bir iltifat ettiğinizde karşınızdaki kişi bunu küçümseyen ya da reddeden bir ifadeyle karşılayabilir; bu kibarsızlık değil, övgüyü kucaklamama normudur.
Toplantıda aktif ve hevesli görünmeye çalışmak bazen abartılı bulunabilir; katkınızı ölçülü biçimde sunmak daha çok takdir görür.
Sessizliği garip bulmak ve doldurmak için konuşmak, İsveçli bir ortamda sizi dikkat çekici kılar ama her zaman olumlu bir dikkat değildir.